Jan Matejko, Stańczyk (szkic), 1861

Wybrałem szkic, który malowany jest o wiele piękniej niż arcydzieło Matejki. Nie zmienia to jednak faktu, że w powszechnym odbiorze na obu obrazach namalowany jest nie smutny błazen, lecz Stańczyk, zmartwiony przed ojczyzny stratą...

Bardzo to polskie: martwić się, wyprzedzając nieszczęścia losu, które i tak muszą nadejść. Ale o ileż głębsze i silniejsze wrażenie zrobi ten obraz na Tobie - Drogi Widzu - jeśli podłożyć pod tę zamyśloną twarz swoje własne troski i nieszczęścia.

Patrząc na STAŃCZYKA trochę się buntuję przeciw roli, jaką wyznaczył mu Matejko, wiedząc jak wiele prawdziwych ludzkich zmartwień mają błazny ze sztuk Szekspira.