Ferdynand Ruszczyc, Ziemia (szkic), 1898

To nie ziemia, lecz glob ziemski, widziany z kosmosu. I ten pierwszy człowiek Adam, uprawiający ziemię w pocie czoła... - ta wielkość tkwi już w samym pomyśle obrazu, niezależnie od jego ostatecznej realizacji.
Bardzo chciałem mieć taki obraz w moim filmie Popiół i diament. Jakaś resztka z tego zamiaru została nawet na ekranie w początkowej jego scenie. Niestety, nie umiałem przetłumaczyć tego malarskiego dzieła na obraz filmowy. A szkoda, gdybym bowiem zaczął od oracza i jego wiecznego trudu, cały film nabrałby bardziej egzystencjalnej wymowy, która porządkuje polityczne doraźności i wyznacza im właściwe miejsce, i w życiu, i w sztuce.